Tóm tắt: bảo quản giày da lộn là phòng đúng ba kiểu hỏng: bết lông, ố nước và bạc màu.
Da lộn là chất liệu chúng tôi nhận về nhiều nhất trong nhóm hỏng do dùng sai cách. Nó không bền kém hơn da thường, chỉ là nó hỏng theo kiểu khác, và gần như mọi thói quen chăm giày da trơn đều sai khi đem áp cho da lộn.
Da lộn chỉ là một trong tám nhóm chất liệu tiệm xử lý, xem đủ ở trang dịch vụ vệ sinh giày.
Điều cần nhớ trước tiên: da lộn làm sạch bằng ma sát khô, không phải bằng nước. Mọi thứ trong bài này đều xuất phát từ nguyên tắc đó.
Ba kiểu hỏng, ba cách phòng khác nhau
Kiểu 1: bết lông
Mặt nhung xẹp xuống thành mảng bóng, thường ở mũi và hai bên hông, chỗ hay cọ vào nhau. Nguyên nhân là ma sát cộng với dầu từ tay và bụi ép vào theo thời gian.
Phòng bằng cách chải. Mỗi vài lần đi thì chải một lượt bằng bàn chải dành cho da lộn, chải một chiều để dựng lông lên. Việc này mất một phút và giữ được form nhung lâu hơn hẳn.
Kiểu 2: ố nước
Vệt sẫm màu có viền rõ, xuất hiện sau khi dính nước rồi khô. Da lộn hút nước không đều nên chỗ ướt sẫm hơn và giữ nguyên vết sau khi khô.
Phòng bằng xịt chống thấm. Xịt một lớp mỏng cho giày mới, xịt lại sau mỗi vài lần vệ sinh. Xịt ngoài trời hoặc nơi thoáng, xịt cách xa và đều tay, đừng để đọng thành giọt.
Kiểu 3: bạc màu
Màu nhạt dần, thường thấy rõ nhất ở mũi và gót. Do ánh sáng, do ma sát, và do những lần chà mạnh trước đó.
Phòng bằng cách cất đúng. Tránh để giày phơi dưới ánh sáng chiếu thẳng trong thời gian dài, và đừng bao giờ chà mạnh để lấy vết bẩn.
Việc nên làm hằng tuần
- Chải một lượt bằng bàn chải da lộn, một chiều từ gót ra mũi.
- Vết bẩn khô thì dùng cục tẩy da lộn, chà tại chỗ, nhẹ tay, rồi chải lại.
- Nhồi giấy trắng khi cất để giữ form.
- Cất nơi thoáng, không bọc ni lông, không nhét đáy tủ kín.
Chỉ bốn việc này, và chúng thay thế được phần lớn nhu cầu vệ sinh sâu.
Khi giày dính mưa
Đây là lúc quyết định giày còn đẹp hay không, và cũng là lúc nhiều người xử lý sai.
- Đừng lau khi còn ướt. Lau ướt làm bết lông và đẩy vết loang rộng ra.
- Thấm nhẹ bằng khăn khô, chỉ ấn xuống, không chà.
- Nhồi giấy trắng vào trong để hút ẩm từ trong ra và giữ form.
- Để khô tự nhiên nơi thoáng gió. Không nắng, không máy sấy, không quạt sưởi.
- Khô hoàn toàn rồi mới chải để dựng lại lông.
Vết loang còn nhạt sau khi làm đúng các bước trên là chuyện bình thường, chải vài lần sẽ đỡ dần. Nếu vẫn rõ thì đó là lúc cần xử lý ở tiệm, và tin tốt là vết ố nước xử lý sớm dễ hơn nhiều so với để vài tháng.
Những thứ tuyệt đối không dùng
- Nước xà phòng. Làm bết lông thành mảng và để lại quầng sẫm ở rìa vết nước.
- Xi giày, kem dưỡng da. Bịt kín mặt nhung, không gỡ ra được.
- Máy giặt. Ra khỏi máy là mặt nhung xẹp hẳn, gần như không phục hồi được.
- Bàn chải lông cứng. Làm đứt sợi nhung, tạo mảng trọc.
- Cồn, nước tẩy. Bay màu ngay tại chỗ tiếp xúc.
Khi nào mang ra tiệm
- Dính dầu mỡ. Dầu ngấm vào sợi nhung, cần dung môi chuyên dụng chứ không phải chà.
- Ố nước thành vệt rõ không mờ đi sau khi chải.
- Bết lông thành mảng bóng trên diện rộng.
- Bạc màu lộ rõ, cần nhuộm phục hồi đúng tông.
- Mốc. Da lộn mốc rất nhanh trong mùa mưa, và bào tử nằm sâu trong lớp nhung.
Xem bảng giá vệ sinh giày cho hạng mục da lộn, hoặc xem ảnh trước và sau. Túi xách da lộn cũng theo nguyên tắc tương tự, chi tiết ở bài vệ sinh túi xách da tại nhà.
Giày da lộn đang có vết mà bạn không chắc xử lý được không, chụp ảnh rồi đặt lịch. Loại này càng để lâu càng khó, nên hỏi sớm luôn có lợi hơn.
Câu hỏi thường gặp
Giày da lộn đi mưa bị ướt thì làm gì ngay?
Thấm khô bằng khăn sạch, nhét giấy trắng giữ form rồi để khô tự nhiên nơi thoáng. Tuyệt đối không sấy nóng và không phơi nắng, da lộn sẽ cứng và loang màu.
Có nên xịt phủ chống thấm cho da lộn không?
Có tác dụng hạn chế nước và vết bẩn thấm nhanh, nhưng không phải lá chắn tuyệt đối. Thử ở góc khuất trước vì một số loại làm sẫm màu da.
Da lộn bị bết và xỉn thì cứu được không?
Bết nhẹ thì chải dựng lại sợi là đều màu. Bết do dầu hoặc đã miết bóng thì cần xử lý chuyên sâu 150.000đ, xem vệ sinh giày.
Da lộn bị mốc thì sao?
Mốc trên bề mặt xử lý được, mốc ăn sâu thì phải phục hồi bề mặt nhung, hạng mục 500.000đ – 750.000đ. Xem giày bị mốc.