Tóm tắt: giày bị ướt mưa cần được làm khô đúng cách và xử lý bùn trong 24 giờ đầu, trước khi nước kịp làm loang da lộn hay sinh mùi.
Cơn mưa chiều Sài Gòn đến nhanh, đường ngập còn nhanh hơn. Về tới nhà, đôi giày ướt sũng, đầy bùn. Điều bạn làm trong 24 giờ sau đó quyết định đôi giày còn nguyên hay bắt đầu hỏng: bong keo, loang nước, mốc và hôi đều bắt đầu từ đây.
Bài này là các bước cần làm ngay, cách xử lý theo từng chất liệu, và dấu hiệu cho biết đã tới lúc cần mang ra tiệm. Tổng quan các tình trạng giày khác nằm ở trang dịch vụ vệ sinh giày.
Làm ngay khi về tới nhà
- Tháo dây và rút lót ra. Để nguyên thì lòng giày không bao giờ khô hẳn.
- Thấm nước bề mặt bằng khăn khô. Ấn nhẹ để hút nước, đừng chà.
- Nhét giấy báo hoặc khăn giấy vào lòng giày cho đầy, giữ form và hút ẩm. Thay giấy mới sau vài giờ, giấy ướt để nguyên thì không còn tác dụng.
- Để giày ở nơi thoáng gió, trong bóng râm. Dựng nghiêng để không khí lùa được cả mặt đế. Bật quạt gió thường thì được.
- Không đi lại đôi đó cho tới khi khô hoàn toàn, thường mất một đến hai ngày tuỳ chất liệu.
Bùn: để khô rồi mới chải
Phản xạ tự nhiên là mang ngay ra vòi nước xả. Với giày vải bền màu thì không sao, nhưng với phần lớn chất liệu khác, chà bùn khi còn ướt chỉ đẩy hạt bùn sâu hơn vào sợi.
Cách an toàn hơn: để bùn khô hẳn, sau đó gõ nhẹ cho mảng bùn rơi ra và chải phần còn lại bằng bàn chải khô. Phần vết còn sót lại mới xử lý bằng khăn ẩm. Đất đỏ hoặc bùn có màu đậm trên giày sáng màu rất dễ để lại vết ngả vàng nếu chà vội.
Nước ngập khác nước mưa
Giày dính mưa thì chỉ cần làm khô đúng cách. Giày lội qua nước ngập thì khác: nước ngập lẫn nước cống, dầu mỡ và vi khuẩn. Phơi khô xong giày vẫn bẩn từ bên trong, và thường bắt đầu hôi sau vài ngày.
Với đôi đã lội nước ngập, nên làm sạch cả lòng giày và lót chứ không chỉ mặt ngoài. Nếu mùi đã xuất hiện, xem bài giày bị hôi.
Xử lý theo từng chất liệu
Vải và canvas
Chịu nước tốt nhất. Sau khi chải bùn khô, có thể giặt tay bằng xà phòng trung tính và nước mát. Không ngâm lâu và không dùng nước nóng, nhất là với giày có phối màu, vì màu dễ lem sang phần trắng.
Da trơn
Lau sạch, nhét giấy rồi để khô thật chậm. Da khô nhanh sẽ co và cứng. Khi đã khô hẳn, bắt buộc dưỡng da để bù lại dầu mà nước đã lấy đi. Nếu thấy vệt trắng mảng trên da sau khi khô, đó là muối từ nước hoặc mồ hôi nổi lên, lau bằng khăn ẩm rồi dưỡng lại.
Da lộn và nubuck
Nhóm dễ hỏng nhất khi gặp nước. Để khô tự nhiên, sau đó chải bằng bàn chải da lộn để dựng sợi. Vấn đề thường gặp nhất là vệt loang nước: vùng ướt khô xong đậm màu hơn vùng xung quanh. Tự xử lý vệt loang rất dễ làm loang rộng hơn, nên đây là lúc hợp lý để gửi tiệm. Xem thêm bài bảo quản giày da lộn.
Giày lưới, giày chạy bộ
Khô nhanh nhất nhưng lớp đệm dày giữ nước rất lâu. Đừng tin vào lớp lưới đã khô, hãy ấn vào lót và đế trong xem còn ẩm không.
Những cách làm hỏng giày nhanh nhất
- Phơi nắng gắt. Da nứt, vải ngả vàng, đế cao su giòn.
- Sấy tóc hoặc để cạnh quạt sưởi, bếp. Nhiệt làm mềm keo, đế bắt đầu hở từ mũi và gót.
- Cất vào hộp khi còn ẩm. Đây là con đường ngắn nhất tới giày bị mốc.
- Đi tiếp khi còn ướt. Da ướt giãn ra theo chân và mất form, keo ướt chịu lực kém hơn nhiều.
Dấu hiệu nên mang ra tiệm
- Giày da lộn, nubuck có vệt loang nước.
- Giày sáng màu bị bùn hoặc đất đỏ ngấm màu, chải không ra.
- Đã khô mà vẫn có mùi, hoặc đã lội nước ngập.
- Đế bắt đầu hở ở mũi hoặc gót sau khi khô. Phần này thuộc sửa chữa giày, xử lý sớm thì đơn giản hơn nhiều.
Ở Foxpro, giày vải và canvas nằm trong gói vệ sinh cơ bản 90.000đ, làm sạch thân, đế, dây và lót trong. Giày da, da lộn và nubuck dùng gói vệ sinh chuyên sâu 150.000đ, có thêm dưỡng da và định hình form. Giá cuối cùng báo sau khi xem giày, bạn đồng ý rồi mới làm.
Giày vừa ướt mưa hay lội nước ngập?
Nếu là da lộn, giày sáng màu hoặc đôi bạn quý, gửi tiệm sớm sẽ dễ xử lý hơn nhiều so với để vệt loang và mùi có thời gian bám chặt. Đặt lịch kèm ảnh, kỹ thuật viên báo giá trước.
Câu hỏi thường gặp
Giày ướt mưa có sấy tóc cho nhanh khô được không?
Không nên. Hơi nóng làm co lớp lót, cứng da và mềm keo đế. Để khô tự nhiên nơi có gió, nhét giấy trắng thay vì báo cũ.
Giày dính nước mưa có cần làm sạch ngay không?
Nên, nhất là khi có bùn. Bùn khô lại sẽ bám chặt vào sợi và kéo theo vết ố, còn nước mưa để lâu trên da dễ sinh mốc.
Giày da đi mưa nhiều có hỏng không?
Da thấm nước rồi khô nhiều lần sẽ khô cứng và nứt ở nếp gấp. Sau khi khô nên dưỡng lại; da đã bạc màu thì cần phục hồi màu 400.000đ – 650.000đ.
Gửi tiệm xử lý giày ướt giá bao nhiêu?
Tính theo vệ sinh thông thường: 90.000đ cho vải và canvas, 150.000đ cho da và da lộn. Có mùi thì cộng hạng mục khử mùi 300.000đ.