Tóm tắt: vệ sinh giày tại nhà làm được với giày vải, canvas bẩn thường ngày; da lộn, nubuck và giày hiệu thì nên gửi tiệm vì làm sai một lần là hỏng.
Phần lớn giày bẩn ở mức thường ngày thì tự làm ở nhà được, không cần mang ra tiệm. Nhưng cũng có những đôi mà chỉ cần chà sai một lần là hỏng vĩnh viễn, và đó chính là loại đồ hay được mang tới chỗ chúng tôi nhất.
Nếu đôi của bạn thuộc loại khó tự làm, xem trang dịch vụ vệ sinh giày để biết tiệm xử lý từng chất liệu và từng tình trạng ra sao.
Bài này viết theo đúng thứ tự thợ ở Foxpro vẫn làm: nhìn chất liệu trước, chọn cách sau. Bạn làm theo được cho giày vải, sneaker da tổng hợp và giày da trơn. Riêng vài loại thì chúng tôi khuyên thật lòng là đừng tự làm, phần cuối bài nói rõ vì sao.
Bước đầu tiên không phải là giặt, mà là nhìn chất liệu
Cùng một dung dịch, đổ lên giày vải thì sạch, đổ lên da lộn thì làm bết lông và loang màu không cứu được. Nên trước khi động vào nước, xác định đôi giày của bạn thuộc nhóm nào.
| Chất liệu | Dấu hiệu nhận biết | Chịu nước? |
|---|---|---|
| Vải canvas, mesh | Nhìn rõ sợi dệt, sờ ráp | Được |
| Da tổng hợp (PU) | Bề mặt bóng đều, vân lặp lại giống nhau | Được, lau nhanh |
| Da thật trơn | Vân không đều, có lỗ chân lông li ti, ấn xuống để lại nếp | Hạn chế |
| Da lộn, nubuck | Bề mặt nhung, vuốt đổi chiều thì đổi màu | Không |
| Da bóng (patent) | Bóng như gương, phản chiếu được | Được, không chà |
Không chắc thì thử ở chỗ khuất, thường là mặt trong gót hoặc phần lưỡi gà. Thấm một chút nước, đợi một phút. Nước loang thành vệt sẫm rồi lâu khô là da lộn hoặc da thật, đừng ngâm.
Chuẩn bị: bốn thứ là đủ
- Bàn chải lông mềm. Bàn chải đánh răng cũ dùng được cho đế và kẽ. Đừng dùng bàn chải giặt quần áo, lông cứng làm xù mặt vải.
- Hai khăn microfiber. Một khăn ẩm để lau, một khăn khô để thấm. Khăn bông thường để lại xơ trên giày tối màu.
- Nước ấm pha loãng xà phòng trung tính. Nước rửa chén không màu, pha rất loãng là được. Tránh bột giặt và nước tẩy.
- Giấy báo hoặc giấy trắng để nhồi. Giữ form khi phơi, và hút ẩm từ trong ra.
Giày sáng màu thì dùng giấy trắng, đừng dùng báo. Mực báo gặp ẩm là ăn sang lớp lót, vết đó rất khó xử lý.
Giày vải và sneaker: cách làm chuẩn
- Tháo dây và lót trong. Giặt riêng bằng tay. Nhiều người bỏ qua bước này rồi thắc mắc sao giày sạch mà vẫn hôi, mùi nằm ở lót trong chứ không ở mặt ngoài.
- Gõ và chải khô trước. Đập nhẹ hai chiếc vào nhau cho đất khô rơi ra, chải sạch bụi. Bụi khô mà gặp nước là thành bùn, ăn sâu vào sợi vải.
- Làm sạch phần đế trước, thân giày sau. Đế bẩn nhất, làm sau thì nước bẩn từ đế chảy ngược lên thân.
- Chà nhẹ theo vòng tròn nhỏ. Nhúng bàn chải vào nước xà phòng loãng, vẩy bớt nước. Chà bằng lực cổ tay, không tì cả cánh tay xuống.
- Lau lại bằng khăn ẩm sạch. Lau nhiều lượt cho hết xà phòng. Xà phòng còn đọng lại là nguyên nhân số một gây ố vàng sau khi khô.
- Thấm khô, nhồi giấy, phơi nơi thoáng. Không phơi nắng gắt, không hong máy sấy, không để trước quạt sưởi.
Giày trắng bị ố sau khi giặt gần như luôn là do hai việc: xà phòng chưa xả hết, hoặc phơi nắng trực tiếp. Cả hai đều xảy ra ở bước cuối, lúc người ta nghĩ là đã xong.
Giày da trơn
Da thật không ưa nước. Cách làm là lau chứ không phải giặt.
- Lau bụi bằng khăn khô.
- Khăn microfiber ẩm, vắt thật kiệt, lau theo một chiều.
- Để khô tự nhiên trong bóng râm.
- Khi da đã khô hẳn thì thoa một lớp mỏng kem dưỡng da, đánh đều bằng khăn mềm.
Bỏ bước dưỡng thì da mất dầu, vài tháng sau xuất hiện nếp gãy ở mũi giày, và nếp gãy đã hằn thì không phục hồi lại như cũ được, chỉ làm mờ bớt.
Giày da lộn và nubuck: đừng dùng nước
Đây là loại chúng tôi nhận nhiều nhất trong nhóm “tự làm rồi hỏng”. Da lộn làm sạch bằng ma sát khô, không phải bằng nước.
- Dùng bàn chải chuyên cho da lộn, chải một chiều để dựng lại lông.
- Vết bẩn khô thì dùng cục tẩy da lộn, chà nhẹ tại chỗ.
- Dính nước thì để khô hoàn toàn rồi mới chải, tuyệt đối không lau khi còn ướt.
- Không dùng xà phòng, không ngâm, không vò.
Đổ nước xà phòng lên da lộn sẽ làm lông bết thành mảng và để lại quầng sẫm ở rìa vết nước. Xử lý được nhưng phải làm lại màu cả mảng, tốn hơn nhiều so với vệ sinh thường.
Bốn lỗi khiến giày phải mang ra tiệm
Đây là những trường hợp thợ ở Foxpro gặp lặp đi lặp lại trên đồ khách mang tới sau khi đã tự xử lý ở nhà.
1. Cho giày vào máy giặt
Lồng giặt quay làm keo dán đế chịu lực xoắn liên tục. Có đôi ra khỏi máy vẫn còn nguyên, nhưng đường keo đã yếu, vài tuần sau là hở đế. Giặt máy cũng làm bung chỉ ở mũi và làm gãy form phần thân.
2. Dùng nước tẩy quần áo cho giày trắng
Vết bẩn biến mất thật, nhưng chất tẩy làm oxy hoá lớp cao su đế và phần vải, để lại màu vàng không đảo ngược được. Ố vàng do tẩy khác hẳn ố vàng do bẩn, và loại thứ hai mới là loại xử lý được.
3. Sấy nóng hoặc phơi nắng gắt cho nhanh khô
Nhiệt làm keo mềm rồi co lại không đều, giày cong vênh và hở đế. Với giày da thì nhiệt rút hết dầu, da nứt.
4. Chà mạnh lên vết bẩn cứng đầu
Chà mạnh không lấy được vết mà làm xù bề mặt. Chỗ xù đó bắt bụi nhanh hơn phần còn lại, nên sau đó lúc nào cũng trông bẩn hơn xung quanh.
Khi nào nên mang ra tiệm
Nói thẳng: những trường hợp dưới đây tự làm ở nhà thường tốn thêm tiền chứ không tiết kiệm.
- Giày da lộn dính dầu mỡ hoặc nước mưa loang. Cần xử lý dung môi và làm lại màu, không phải chà.
- Giày bị mốc. Lau sạch mốc bề mặt không diệt được bào tử nằm trong lớp lót, vài ngày là mọc lại.
- Ố vàng lâu ngày trên đế cao su. Cần quy trình riêng cho phần đế, làm sai là ố sâu thêm.
- Bong đế, hở keo, đứt chỉ. Keo dán bán sẵn ngoài tiệm tạp hoá thường cứng và giòn, dán xong đi vài hôm là bung lại và làm bẩn thêm phần da xung quanh.
- Giày hàng hiệu, đồ có giá trị. Rủi ro không tương xứng với khoản tiết kiệm được.
Ở Foxpro, việc đầu tiên khi nhận đồ là kiểm tra chất liệu và báo trước những chỗ không phục hồi được, trước khi bắt tay làm. Bạn xem bảng giá vệ sinh giày để biết chi phí từng hạng mục, hoặc xem ảnh trước và sau của những đôi đã làm.
Cần tư vấn cho một đôi cụ thể, bạn chụp ảnh gửi trước rồi đặt lịch, chúng tôi xem ảnh và nói luôn là nên tự làm ở nhà hay nên mang tới.
Câu hỏi thường gặp
Bao lâu nên vệ sinh giày một lần?
Đôi đi hằng ngày nên làm sạch nhẹ mỗi vài tuần, còn làm sâu thì khi thấy ố vàng, có mùi hoặc vết bẩn đã bám lâu. Để càng lâu thì vết bẩn càng ăn sâu vào sợi và vào da.
Chất liệu nào không nên tự làm ở nhà?
Da lộn, nubuck, da bóng và giày hiệu. Bốn nhóm này dính nước sai cách là loang màu hoặc bết sợi, và lỗi đó khó sửa hơn chính vết bẩn ban đầu.
Giặt giày bằng máy giặt có sao không?
Máy giặt làm bạt form, bở lớp keo nối thân với đế và xù sợi lưới. Thân vải chịu được vài lần nhưng đế thì hỏng dần, một thời gian sau là hở đế.
Gửi tiệm thì giá bao nhiêu?
Vệ sinh cơ bản cho giày vải, canvas 90.000đ; chuyên sâu cho da, da lộn, nubuck 150.000đ. Xem đủ tại bảng giá vệ sinh giày.